Matbaa Sözlüğü
Matbaadan gelen teklifte veya dosya geri bildiriminde geçen terimleri sade bir dille açıklıyoruz. Konuyu ayrıntılı öğrenmek için terimin altındaki bağlantıdan ilgili rehbere geçebilirsiniz.
A
- Amerikan Bristol
- Çift yüzü kaplı, beyaz ve sert karton. Kartvizit, davetiye, katalog kapağı ve dosya gibi işlerde kullanılır. Kâğıt türleri
- Amerikan cilt
- Sayfaların sırttan frezelenip tutkalla kapağa yapıştırıldığı cilt türü. Düz ve yazılabilir bir sırt oluşturur. Cilt türleri
- Antet
- Yazışma kâğıdının üzerinde bulunan logo, kurum adı ve iletişim bilgilerinin oluşturduğu başlık alanı. Antetli kâğıt ve zarf
B
- Baskı öncesi (Prepress)
- Dosya kontrolü, renk ayarı, yerleşim ve kalıp hazırlığı gibi baskı makinesine geçmeden önce yapılan işlerin tümü. Kontrol listesi
- Bıçak
- Kâğıt veya kartonu belirli bir şekilde kesmek için kullanılan kalıp. Kutu, özel kesimli kartvizit ve etiket gibi işlerde gerekir. Kutu ve ambalaj
- Bıçak izi (Dieline)
- Kesim hattını gösteren teknik çizim. Baskı dosyasında ayrı katmanda, özel adlandırılmış bir renkle hazırlanır. Bıçak izi rehberi
- Bigi
- Kalın kâğıdın çatlamadan katlanması için kırım çizgisine açılan baskı izi. 170 gr ve üzeri kâğıtlarda sık uygulanır.
- Birinci hamur (1. hamur)
- Kaplamasız, üzerine yazı yazılabilen kâğıt türü. Antetli kâğıt, form, bloknot ve kitap iç sayfasında yaygındır. Kâğıt türleri
- Branda
- Geniş format makinelerde basılan, kuşgözü veya çerçeveyle asılan dayanıklı afiş malzemesi. Roll-up ve branda
C
- Cilt
- Sayfaları bir arada tutan ve yayına son biçimini veren işlem. Tel dikiş, Amerikan cilt, iplik dikiş, spiral ve sert kapak başlıca türleridir. Cilt türleri
- CMYK
- Camgöbeği, macenta, sarı ve siyah mürekkeplerle renk oluşturan baskı renk modeli. CMYK, RGB ve Pantone
D
- Değişken veri baskısı
- Aynı tasarımda her ürüne farklı isim, numara veya QR kod basılmasını sağlayan dijital baskı yöntemi. Dijital baskı
- Dijital baskı
- Kalıp kullanmadan, dosyanın doğrudan makineye gönderildiği baskı yöntemi. Düşük adette ve kişiye özel işlerde avantajlıdır. Dijital baskı
- DPI
- Bir inçteki nokta sayısı. Fotoğraflı baskı işlerinde görseller genellikle baskı ölçüsünde 300 DPI olmalıdır. Baskıya hazır PDF
F
- Fire
- Makine ayarı, kesim ve baskı sırasında kullanılamaz hale gelen kâğıt ve ürün payı. Baskı fiyatı
- Flekso baskı
- Esnek kalıplarla yapılan, özellikle yüksek adetli rulo etiket ve ambalajlarda kullanılan baskı yöntemi. Etiket baskı
- Folyo
- Cam, araç, duvar ve zemin gibi yüzeylere uygulanan, baskılı veya kesim yapılabilen yapışkanlı malzeme. Folyo uygulama
- Forma
- Bir tabaka üzerine yerleştirilip katlandığında birden çok sayfa oluşturan baskı birimi. A4 işlerde bir forma genellikle 16 sayfadır. Broşür ve katalog
G
- Geniş format baskı
- Branda, vinil, roll-up ve araç giydirme gibi büyük ölçülü işlerin rulo malzemelere basıldığı baskı türü. Roll-up ve branda
- Giyotin
- Basılmış kâğıt yığınlarını düz olarak kesen makine.
- Gofre
- Kâğıdı mürekkepsiz biçimde kabartan veya içeri bastıran kalıplı uygulama. Selefon, lak, gofre, varak
- Gramaj
- Bir metrekare kâğıdın gram cinsinden ağırlığı. Örneğin 135 gr kuşe, metrekaresi 135 gram olan kuşe kâğıttır. Ağırlık hesaplayıcı
- Güvenli alan
- Kesim toleransından etkilenmemesi için metin ve logoların tutulduğu, kesim çizgisinin içindeki alan. Genellikle 3–5 mm bırakılır. Baskıya hazır PDF
I
- ICC profili
- Rengin belirli bir kâğıt ve baskı koşulunda nasıl üretileceğini tanımlayan renk dosyası. Renk rehberi
İ
- İplik dikiş
- Formaların iplikle birbirine dikildiği dayanıklı cilt yöntemi. Kitap ve uzun ömürlü yayınlarda tercih edilir. Cilt türleri
K
- Kalıp
- Ofset baskıda her renk için hazırlanan, görüntüyü kâğıda aktarmaya yarayan alüminyum levha. Ofset ve dijital
- Kesim işareti (Crop mark)
- Ürünün kesileceği yeri gösteren, tasarım dışındaki ince çizgiler. Baskıya hazır PDF
- Kırım
- Basılı kâğıdın belirli çizgilerden katlanması. Tek kırım, üç kırım ve zigzag yaygın türlerdir. Broşür baskı
- Kısmi lak (Spot UV)
- Yalnızca seçilen alanlara uygulanan parlak lak. Mat zeminde logonun veya görselin öne çıkmasını sağlar. Selefon, lak, gofre, varak
- Kraft
- Kahverengi, doğal görünümlü ve dayanıklı kâğıt. Çanta, etiket ve ambalajda kullanılır. Kâğıt türleri
- Kuşe
- Yüzeyi kaplanmış, baskıda canlı renk veren parlak veya mat kâğıt. Kâğıt türleri
- Kuşgözü
- Branda kenarlarına takılan, bağlama için kullanılan metal halka. Roll-up ve branda
L
- Lak
- Baskı yüzeyini koruyan ve parlaklık kazandıran sıvı kaplama. Selefon, lak, gofre, varak
M
- Mücellit
- Kesim, katlama, cilt ve kaplama gibi baskı sonrası işlerin tümü ve bu işlerin yapıldığı atölye. Matbaa nedir?
N
- Numaratör
- Fiş, bilet ve form gibi ürünlere sıralı numara basılması. Takip gerektiren işlerde kullanılır. Sipariş fişi
O
- Ofset baskı
- Görüntünün kalıptan kauçuk merdaneye, oradan kâğıda aktarıldığı baskı yöntemi. Yüksek adette birim maliyeti düşürür. Ofset ve dijital
- Otokopi
- Karbon kâğıda gerek kalmadan alt nüshalara yazının geçmesini sağlayan kimyasal kaplı kâğıt. Sipariş fişi
- Overprint (Üst baskı)
- Bir nesnenin altındaki rengi boşaltmadan üzerine basılması. Siyah metinde kullanılır, beyaz nesnede kullanılmaz. Baskıya hazır PDF
P
- Pantone
- Standart kodlarla tanımlanan özel renk sistemi. Kurumsal renklerde tutarlılık sağlamak için kullanılır. CMYK, RGB ve Pantone
- PDF/X
- Baskı dosyalarının güvenilir biçimde iletilmesi için geliştirilen PDF standartları ailesi. PDF/X-1a ve PDF/X-4 yaygındır. Baskıya hazır PDF
- Perforaj
- Kâğıdın kolayca koparılması için açılan delikli çizgi. Kupon ve ayrılabilir form gibi işlerde kullanılır.
- Preflight
- PDF’in baskıya uygunluğunu denetleyen kontrol işlemi. Baskıya hazır PDF
- Prova
- Toplu baskıdan önce renk ve içeriği kontrol etmek için hazırlanan örnek baskı.
R
- RGB
- Ekranlarda ışıkla renk oluşturan kırmızı, yeşil ve mavi renk modeli. Baskı için CMYK’ya dönüştürülür. CMYK, RGB ve Pantone
- Roll-up
- Baskısı alt kasetteki mekanizmaya sarılan, hızlı kurulan taşınabilir tanıtım standı. Roll-up ve branda
S
- Sayfa kayması (Creep)
- Tel dikişli kalın işlerde iç sayfaların katlanınca dışarı taşması. Kenar güvenli alanını geniş tutmayı gerektirir. Broşür ve katalog
- Selefon
- Baskının üzerine ısıyla kaplanan ince film. Mat, parlak ve soft touch türleri vardır; yüzeyi korur. Selefon, lak, gofre, varak
- Serigrafi
- Mürekkebin elek kalıptan geçirilerek yüzeye aktarıldığı baskı yöntemi. Tekstil, cam ve bazı promosyon ürünlerinde kullanılır. Promosyon ürünleri
- Sırt
- Bir yayının sayfalarının birleştiği kenar. Kalınlığı sayfa sayısına ve kâğıda göre hesaplanır. Cilt türleri
T
- Tabaka
- Baskı makinesine giren düz kâğıt levhası. Ürünler verim için tabaka üzerine yerleştirilir. Maliyet düşürme
- Taşma payı (Bleed)
- Kesim kaysa bile kenarda beyaz şerit kalmaması için zeminin kesim çizgisini geçen bölümü. Genellikle 3 mm’dir. Baskıya hazır PDF
- Tel dikiş
- Katlanmış sayfaların sırttan metal telle tutturulduğu ekonomik cilt türü. Sayfa sayısı 4’ün katı olmalıdır. Cilt türleri
- Tiraj
- Bir baskı işinde üretilen toplam adet.
- Toplam mürekkep yoğunluğu (TAC)
- Bir noktadaki CMYK yüzdelerinin toplamı. Sınırın aşılması kuruma ve bulaşma sorunlarına yol açabilir. Baskıya hazır PDF
- Tuale
- Keten benzeri dokusu olan, davetiye ve prestij işlerinde kullanılan özel kâğıt. Davetiye baskı
U
- UV baskı
- Mürekkebin ultraviyole ışıkla anında kurutulduğu baskı yöntemi. Sert ve özel yüzeylere uygulanabilir. Dijital baskı
V
- Varak
- Sıcak kalıpla kâğıda aktarılan altın, gümüş veya renkli metalik film. Selefon, lak, gofre, varak
- Vektör
- Matematiksel çizgilerle oluşan, büyütünce bozulmayan grafik türü. Logo ve kesim çizgileri için idealdir.
W
- Wire-O
- Kenardan delinen sayfaların ikili metal telle ciltlendiği yöntem. Sayfalar düz açılır ve arkaya dönebilir. Cilt türleri
Y
- Yarım kesim (Kiss-cut)
- Yalnızca sticker veya etiketin üst katmanının kesildiği, taşıyıcı kâğıdın bütün kaldığı kesim. Sticker baskı
Z
- Zengin siyah (Rich black)
- Geniş siyah alanların daha koyu görünmesi için siyaha diğer renklerin eklenmesi. Küçük metinlerde kullanılmaz. Baskıya hazır PDF
Eklenmesini istediğiniz bir terim varsa bize yazabilirsiniz. Temel kavramların bir arada anlatımı için Matbaa Nedir? rehberine bakabilirsiniz.