Broşür ve katalog, işletmelerin en çok bastırdığı tanıtım malzemeleridir. Ancak “broşür” kelimesi tek başına çok şey ifade eder: Katlanmış bir A4 mü, 10 × 21 cm’lik üç kırım mı, yoksa 24 sayfalık tel dikişli bir katalog mu? Bu rehberde ölçüleri, katlama tiplerini ve cilt seçeneklerini teknik ayrıntılarıyla anlatıyoruz.
El ilanı, broşür ve katalog arasındaki fark
| Ürün | Tanım | Tipik ebat | Tipik kâğıt |
|---|---|---|---|
| El ilanı | Katlanmayan, tek yapraklı tanıtım kâğıdı | A5, A4, 10 × 21 cm | 90–115 gr kuşe |
| Broşür | Katlanarak panellere ayrılan tek yaprak | A4 → A5 veya 100 × 210 mm | 128–170 gr kuşe |
| Katalog / dergi | Ciltli, çok sayfalı ürün | A4, A5, kare | İç 115–150 gr, kapak 250–300 gr |
Standart ebatlar
| Ebat | Net ölçü | Taşma paylı dosya |
|---|---|---|
| A3 | 297 × 420 mm | 303 × 426 mm |
| A4 | 210 × 297 mm | 216 × 303 mm |
| A5 | 148 × 210 mm | 154 × 216 mm |
| A6 | 105 × 148 mm | 111 × 154 mm |
| 10 × 21 cm (DL) | 100 × 210 mm | 106 × 216 mm |
| Kare katalog | 210 × 210 mm | 216 × 216 mm |
A serisi ebatlar standart kâğıt tabakalarına (64 × 90 ve 70 × 100 cm) verimli yerleşir. Kare ve özel ölçüler daha fazla kâğıt firesine yol açabilir; sipariş öncesinde matbaanıza tabaka yerleşimini sorun.
Broşür kırım (katlama) tipleri
| Kırım tipi | Açık → kapalı ölçü | Panel sayısı | Panel ölçüsü (A4) | Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Tek kırım (ikiye katlama) | A4 → A5 | 4 sayfa | 148,5 + 148,5 mm | Menü, davetiye, ürün föyü |
| Üç kırım / sarmal (C kırım) | A4 → 100 × 210 mm | 6 panel | 100 + 100 + 97 mm | Kurumsal broşür, hizmet tanıtımı |
| Zigzag (akordeon, Z kırım) | A4 → 99 × 210 mm | 6 panel | 99 + 99 + 99 mm | Adım adım anlatım, harita |
| Kapı kırım (gate fold) | A4 → 150 × 210 mm | 4 panel | 73,5 + 150 + 73,5 mm | Ürün lansmanı, etkileyici açılış |
| Çapraz kırım | A3 → A4 → A5 | 8 sayfa | — | Harita, poster-broşür |
Neden içe katlanan panel daha dar?
Sarmal (C) kırımda bir panel diğer ikisinin içine katlanır. Tüm paneller eşit olursa içteki panel kırım çizgisine sıkışır, broşür düz kapanmaz ve kenarlar kabarır. Bu yüzden içe katlanan panel 2–3 mm dar tasarlanır. Zigzag kırımda paneller birbirinin üzerine katlanmadığı için eşit genişlikte olabilir.
Bigi ve elyaf yönü
170 gr ve üzerindeki kuşelerde ya da koyu zeminli tasarımlarda katlamadan önce bigi (katlama çizgisi) yapılmalıdır. Bigi, kâğıt üzerinde katlanacak hattı önceden ezen bir kanaldır; kâğıt liflerinin ve mürekkebin kırım çizgisinde çatlamasını önler. Dijital (toner) baskıda toner katmanı esnek olmadığından bigi daha da kritiktir. Katlama, mümkünse kâğıdın elyaf yönüne paralel planlanmalıdır.
Katalogda sayfa sayısı ve forma mantığı
Bir katalogda sayfa ile yaprak farklı şeylerdir: 1 yaprak = 2 sayfa. 16 sayfalık bir katalog 8 yapraktan oluşur.
- Tel dikişte sayfa sayısı 4’ün katı olmalıdır. Her kâğıt ortadan katlanınca 4 sayfa oluşur (8, 12, 16, 20, 24…).
- Ofset baskıda forma: 70 × 100 cm tabakanın her yüzüne 8 adet A4 sayfa yerleştirilir; tabakanın iki yüzü birlikte 16 sayfalık bir forma oluşturur. A5 katalogda bir forma 32 sayfadır.
- Yarım ve çeyrek forma: 24 sayfa = 1,5 forma, 20 sayfa = 1 forma + 4 sayfa. Kesirli formalar ek kalıp ve makine hazırlığı gerektirir; bu yüzden ofsette 16, 32, 48 gibi 16’nın katları en ekonomik sayfa sayılarıdır.
- Kapak ve iç ayrımı: Kalın kâğıtlı bir kapak kullanılıyorsa kapak 4 sayfa olarak ayrı basılır. “16 sayfa + kapak” ifadesi toplam 20 sayfa anlamına gelir.
Cilt türleri
| Cilt türü | Sayfa aralığı | Görünüm | Avantaj | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|---|
| Tel dikiş | 8–64 sayfa | Sırtta 2 zımba teli | Ekonomik, hızlı | Sayfa sayısı 4’ün katı; kalınlaştıkça sayfa kayması |
| Amerikan cilt | 48 sayfa ve üzeri | Düz, yazılabilir sırt | Profesyonel görünüm | Tam düz açılmaz; sırt payı gerekir |
| İplik dikiş | 64 sayfa ve üzeri | Sırt + iplik | En dayanıklı, düz açılır | Daha pahalı ve uzun süreli |
| Spiral / tel spiral (Wire-O) | 10–250 sayfa | Delikli sırt, spiral | 360° açılır, masa üstünde düz durur | Sırt yazısı yok |
| Sert kapak (cilt kapak) | 64 sayfa ve üzeri | Mukavva kapak | Kitap ve yıllık hissi | Yüksek maliyet, uzun üretim |
Tel dikişte sayfa kayması (creep)
Tel dikişli kalın kataloglarda iç sayfalar katlandığında dış sayfalara göre biraz dışarı taşar. Kesim sonrası en içteki sayfaların dış kenarları dış sayfalara göre 0,5–1,5 mm daha fazla kesilir. Matbaa bunu yerleşimde telafi eder; tasarımcının yapması gereken, dış kenarlara yakın metin ve sayfa numaraları için güvenli alanı geniş (en az 5 mm) tutmaktır.
Amerikan cilt sırt kalınlığı hesabı
Sırt kalınlığı yaklaşık olarak yaprak sayısı × iç kâğıt kalınlığı + kapak kalınlığı ile hesaplanır. Örnek: 96 sayfalık (48 yaprak) bir katalog, 115 gr kuşe iç sayfa (≈ 0,10 mm) ve 300 gr kapak (≈ 0,28 mm):
- İç: 48 × 0,10 = 4,8 mm
- Kapak: 2 × 0,28 = 0,56 mm
- Toplam sırt ≈ 5,4 mm
Kapak tasarımı bu sırt genişliği hesaba katılarak, ön kapak + sırt + arka kapak şeklinde tek parça hazırlanır. Kesin sırt ölçüsünü kâğıt seçildikten sonra matbaanızdan isteyin. Amerikan ciltte sırta yakın 8–10 mm’lik alan katalog açıldığında görünmez; bu alana metin yerleştirmeyin.
Katalog için kâğıt kombinasyonları
| Seviye | İç sayfa | Kapak | Cilt | Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Ekonomik | 115 gr kuşe | 250 gr kuşe | Tel dikiş | Fuar kataloğu, fiyat listesi |
| Standart | 135 gr mat kuşe | 300 gr mat kuşe + mat selefon | Tel dikiş veya Amerikan cilt | Ürün kataloğu, kurumsal tanıtım |
| Premium | 170 gr mat kuşe | 350 gr + soft touch + kısmi lak | Amerikan cilt | Marka kataloğu, lookbook |
Tek yapraklı ve katlamalı broşürlerde ise kâğıt, kırım ve adet kombinasyonlarını broşür baskı seçenekleri üzerinden karşılaştırabilirsiniz.